અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો કે વાટાઘાટો રદ થયા પછી અને અમેરિકા દ્વારા ઈરાની બંદરોની નાકાબંધી બાદ, આ અઠવાડિયે પાકિસ્તાનમાં યુએસ-ઈરાન યુદ્ધ વાટાઘાટો ફરી શરૂ થઈ શકે છે

(એજન્સી) તા.૧૬
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મંગળવારે સંકેત આપ્યો કે ઈરાન યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટેની વાટાઘાટો આ અઠવાડિયે પાકિસ્તાનમાં ફરી શરૂ થઈ શકે છે, સપ્તાહના અંતે બંને પક્ષો વચ્ચેની વાટાઘાટોનું પરિણામ ન આવ્યા બાદ અમેરિકાએ ઈરાની બંદરોને અવરોધિત કરવાના પગલા લીધા હતા. બંને પક્ષો કોઈ કરાર પર સંમત થયા વિના વાટાઘાટો બંધ કરી અને ટ્રમ્પે દેશના અર્થતંત્ર પર દબાણ વધારવા માટે ગલ્ફમાં ઈરાની બંદરોનો ઉપયોગ કરતા જહાજો પર યુએસ નૌકાદળ નાકાબંધીની જાહેરાત કરી. ઈરાને ગુસ્સે ભરાઈને સંકેત આપ્યો હતો, ત્યારે રાજદ્વારી જોડાણ ચાલુ રહેવાના સંકેતોએ તેલ બજારોને શાંત કરવામાં મદદ કરી હતી, જેના કારણે બેન્ચમાર્ક ભાવ ઇં૧૦૦ પ્રતિ બેરલથી નીચે આવી ગયા હતા. વિશ્લેષકો કહે છે કે સ્ટ્રેટ સંપૂર્ણપણે ફરી ખુલ્યા પછી પણ અઠવાડિયા સુધી તેલના ભાવ ઊંચા રહેવાની શક્યતા છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ટ્રુથ સોશિયલ પર એક પોસ્ટમાં કહ્યું કે તેઓ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ‘કાયમ માટે ખોલી રહ્યા છે’ અને ચીન ઢઈરાનને શસ્ત્રો મોકલશે નહીં. ચીન ખૂબ જ ખુશ છે કે હું હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને કાયમ માટે ખોલી રહ્યો છું. હું તેમના માટે અને વિશ્વ માટે આ કરી રહ્યો છું. આ પરિસ્થિતિ ફરી ક્યારેય નહીં બને. તેઓ ઈરાનને શસ્ત્રો ન મોકલવા માટે સંમત થયા છે. અમે સાથે મળીને સમજદારીપૂર્વક અને ખૂબ સારી રીતે કામ કરી રહ્યા છીએ ! ઈરાની સૈન્યએ કહ્યું છે કે જો અમેરિકાનો નાકાબંધી ચાલુ રહેશે તો તે "યુદ્ધવિરામના ઉલ્લંઘનનો પ્રસ્તાવ" બનશે અને તેહરાન "પર્શિયન ખાડી, ઓમાન સમુદ્ર અને લાલ સમુદ્રમાં કોઈપણ નિકાસ અથવા આયાત ચાલુ રાખવા દેશે નહીં". આવા કોઈપણ બંધથી વિશ્વભરના દેશોને ઉર્જા પુરવઠામાં વધુ અવરોધ આવશે. બ્લૂમબર્ગ મુજબ લગભગ ૪૦ લાખ બેરલ ઈરાની ક્રૂડ ભારતમાં પહોંચ્યું, જે સાત વર્ષમાં આ પ્રકારની પહેલી આયાત છે. યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારે અમેરિકાએ દરિયામાં ઈરાની ક્રૂડ પરના પ્રતિબંધોને માફ કર્યા હોવાથી આયાત કરવામાં આવી હતી. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારત ૧૯ એપ્રિલ સુધીની માફી અવધિ પૂરી થાય તે પહેલાં તેલનો જથ્થો મેળવવા માટે પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ઈરાન યુદ્ધ દરમિયાન વધી રહેલી વીજળીની કિંમતને સંચાલિત કરવા માટે પાકિસ્તાન દરરોજ સાંજે લગભગ બે કલાક માટે વીજ પુરવઠો સ્થગિત કરશે. પીક ડિમાન્ડ સમયગાળા દરમિયાન લોડનું સંચાલન કરવાથી ઘરો માટે વીજળીના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થતો અટકાવી શકાય છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદપેઝેશ્કિઆને બુધવારે કટોકટી સેવાઓ સાથેની બેઠકમાં કહ્યું હતું કે અમેરિકા અથવા ઇઝરાયેલ દ્વારા ઈરાનને "શરણાગતિ" માટે દબાણ કરવાના કોઈપણ પ્રયાસો નિષ્ફળ થવાના છે અને ઈરાની રાષ્ટ્ર ક્યારેય આવા અભિગમને સ્વીકારશે નહીં. ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે યુએસ-ઈરાન વાટાઘાટો "આગામી બે દિવસમાં" ફરી શરૂ થઈ શકે છે. રાજ્ય સમાચાર એજન્સી ૈંઇદ્ગછએ એક રાજદ્વારીને ટાંકીને કહ્યું હતું કે તેહરાન પાસે વાટાઘાટોની તારીખો વિશે "કોઈ માહિતી નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને માનવતાવાદી સિદ્ધાંતોના માળખામાં નાગરિકો, ઉચ્ચ વર્ગ, બાળકોને નિશાન બનાવવા અને શાળાઓ અને હોસ્પિટલો સહિત મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્રોનો નાશ કરવો એ યોગ્ય નથી. યુએસ ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટે હોંગકોંગ, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, ઓમાન અને ચીન સહિત અનેક બેંકોને ચેતવણી આપી છે કે ઈરાન સંબંધિત વ્યવહારો માટે ગૌણ પ્રતિબંધો લાદવામાં આવી શકે છે. અમેરિકા પાસે પુરાવા છે કે તેહરાન દ્વારા ૨૦૨૪માં અમેરિકન સંવાદદાતા ખાતાઓ દ્વારા વિવિધ ફ્રન્ટ કંપનીઓનો ઉપયોગ કરીને આશરે ઇં૯ બિલિયનનું પ્રોસેસિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. વોશિંગ્ટન ઈરાનની માલ નિકાસ કરવાની ક્ષમતાને રોકવા માંગે છે. ૪૦ દિવસના યુદ્ધ પહેલા, તેહરાને વર્ષોમાં સરકાર સામે સૌથી મોટા નાગરિક વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેહરાનને સમર્થન આપતા, રશિયન વિદેશ પ્રધાન સેર્ગેઈ લવરોવે ચીનની મુલાકાત દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે પશ્ચિમ એશિયાના દેશો સમજે છે કે જો "અમેરિકન આક્રમણ" ન હોત તો ઈરાન હોર્મુઝ રાજ્યમાંથી પસાર થતો માર્ગ અવરોધિત ન કર્યો હોત. લાવરોવે કહ્યું કે રશિયા ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સતત વાટાઘાટોના પક્ષમાં છે. રશિયા ઈરાનના યુરેનિયમ સંવર્ધન મુદ્દાના કોઈપણ ઉકેલને સ્વીકારશે જે તેહરાનના હિતોને અનુરૂપ હોય. આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સીએ ક્યારેય એવું નોંધ્યું નથી કે ઈરાનનું યુરેનિયમ સંવર્ધન લશ્કરી હેતુ માટે હતું. મને આશા છે કે અમેરિકા વાસ્તવિક બનશે અને મધ્ય પૂર્વમાં તેના આક્રમણને ચાલુ રાખવાથી દૂર રહેશે, જે તેના સાથી દેશોને પણ નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે. ૧૧-૧૨ એપ્રિલના રોજ યોજાયેલી વાટાઘાટોમાં બંને પક્ષો યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા અંગે કોઈ કરાર પર પહોંચવામાં નિષ્ફળ ગયા પછી, ઈરાનને આર્થિક રીતે નુકસાન પહોંચાડવા માટે અમેરિકાએ પોતાની નાકાબંધીની જાહેરાત કરી હતી. ઈરાનની લગભગ ૯૦ ટકા ક્રૂડ નિકાસ સામાન્ય રીતે ચીન દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેના કારણે ઈરાની બંદરો પર કોઈપણ નાકાબંધી બેઇજિંગને સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડશે. અમેરિકાએ એવી પણ આશા વ્યક્ત કરી હતી કે તેના તેલમાંથી કમાણી ન કરી શકવાથી થતા આર્થિક નુકસાનથી ઈરાન વોશિંગ્ટનની શરતો પર કરાર કરશે. ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે ઈરાન સાથે વાટાઘાટો આગામી બે દિવસમાં થઈ શકે છે, જ્યારે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફની સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને તુર્કીની ચાર દિવસની મુલાકાતે ભવિષ્યમાં કોઈપણ ચર્ચાના સમય અંગે પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. દેશના વડાપ્રધાનની ગેરહાજરીમાં ૧૧ એપ્રિલે પ્રથમ રાઉન્ડ શરૂ થયો હોવાથી, વાટાઘાટો ઇસ્લામાબાદમાં યોજાશે કે નહીં તે સ્પષ્ટ નથી. ઈરાનની રાજ્ય સમાચાર એજન્સી ૈંઇદ્ગછએ એક રાજદ્વારી સૂત્રને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે દેશ પાસે વાટાઘાટોના આગામી રાઉન્ડ અંગે "કોઈ માહિતી નથી". ૈંઇદ્ગછ એ જણાવ્યું હતું કે તેહરાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સંદેશાઓની આપ-લે થઈ હતી, જે અમેરિકા સાથે વાટાઘાટોમાં મધ્યસ્થી કરી રહ્યું છે, પરંતુ કોઈ પુષ્ટિ થઈ નથી. અલ જઝીરાના અહેવાલ મુજબ, એક ઇઝરાયેલી ડ્રોને દક્ષિણ લેબેનોનના સિડોન જિલ્લાના અલ-બાબલિયા શહેરને નિશાન બનાવ્યું હતું, અને ઉમેર્યું હતું કે આ પ્રદેશના કાલિલા શહેરમાં હવાઈ હુમલાઓ નોંધાયા છે. ઇઝરાયેલ સંરક્ષણ દળો (ૈંડ્ઢહ્લ) એ કહ્યું કે તેણે છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં હિઝબુલ્લાહ આતંકવાદીઓ અને લશ્કરી માળખા પર હુમલો કર્યો છે અને હિઝબુલ્લાહ આતંકવાદી સંગઠન સામે કામગીરી ચાલુ રાખશે. બદલામાં, ઈરાન સમર્થિત હિઝબુલ્લાહે કહ્યું કે તેના લડવૈયાઓએ બુધવારે રોકેટથી ઇઝરાયેલના મેટુલા, કફરગિલાદી અને કિર્યાતશ્મોનાને નિશાન બનાવ્યા હતા.