(એજન્સી) બેરૂત, તા.૧૪
લેબેનોનમાં હિઝબુલ્લાહ સામે ઇઝરાયલી લશ્કરી કાર્યવાહી તીવ્ર બનતા, બેરૂતમાં આશ્રય શોધતા વિસ્થાપિત લોકોની સંખ્યા ઝડપથી વધી રહી છે, જેનાથી માનવતાવાદી કટોકટીનો ભય વધુ ઘેરો બન્યો છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ યુએસ-ઇઝરાયલી હુમલામાં ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીની હત્યાના જવાબમાં હિઝબુલ્લાહે ઇઝરાયલ પર હુમલો કર્યો ત્યારે ગયા અઠવાડિયે લેબેનોન પ્રાદેશિક સંઘર્ષમાં ફસાઈ ગયું છે. ત્યારથી, ઇઝરાયલી દળોએ લેબનોનની અંદરના વિસ્તારોમાં સ્થળાંતર ચેતવણીઓ આપી છે, જે વધુ લશ્કરી આક્રમણની શક્યતા દર્શાવે છે. સત્તાવાળાઓ કહે છે કે વિસ્થાપન આશ્ચર્યજનક ગતિએ વધી રહ્યું છે. ડિઝાસ્ટર રિસ્ક મેનેજમેન્ટ યુનિટના અધિકારીઓ અપેક્ષા રાખે છે કે વિસ્થાપિત લોકોની કુલ સંખ્યા દસ લાખથી વધુ થઈ જશે, જેમાં હજારો લોકો હજુ સુધી સામાજિક બાબતોના મંત્રાલયમાં નોંધાયેલા નથી. ડિઝાસ્ટર રિસ્ક મેનેજમેન્ટ યુનિટના સભ્ય ફદી બગદાદીએ અરબ ન્યૂઝને જણાવ્યું કે : “બેરૂતમાં વિસ્થાપિત લોકોની સંખ્યા ૪૯,૬૦૦ પર પહોંચી ગઈ છે, જેમાં ૧૧,૨૪૮ પરિવારો છે જે ૧૫૦ રાજ્ય શાળાઓમાં છે. યુએન શરણાર્થી એજન્સી, યુએનએચસીઆર, એ જણાવ્યું હતું કે ગુરૂવાર સાંજ સુધીમાં નોંધાયેલા વિસ્થાપિત લોકોની સંખ્યા ૭૫૯,૩૦૦ સુધી પહોંચી ગઈ છે અને વિસ્થાપનનો દર દરરોજ આશરે ૧૦૦,૦૦૦ લોકો દ્વારા વધી રહ્યો છે. સામાજિક બાબતોના પ્રધાન હનીન અલ-સૈયદે કહ્યું કે “નોંધાયેલા વિસ્થાપિત લોકોની સંખ્યા ૫૯૨ આશ્રયસ્થાનોમાં ફેલાયેલી ૮૨૨,૦૦૦ને વટાવી ગઈ છે.UNHCRએ ચેતવણી આપી હતી કે લેબેનોનમાં પરિસ્થિતિ માનવતાવાદી આપત્તિ તરફ આગળ વધી રહી છે. હવાઈ બોમ્બમારો ચાલુ હોવાથી અને ઘર છોડવા માટે મજબૂર પરિવારોની સંખ્યામાં વધારો થતાં વધુ ખરાબ થઈ રહી છે. આશ્રયસ્થાનોમાં રૂપાંતરિત શાળાઓ દક્ષિણ લેબેનોન અને બેરૂતના દક્ષિણ ઉપનગરોના પરિવારોથી ભરેલી છે. લોકો કોરિડોર, હોલ અને પ્રવેશ લોબીમાં પણ સૂઈ જાય છે, નાની ખાનગી જગ્યાઓ કોતરવા માટે ચાદર અને ટુવાલનો ઉપયોગ કરે છે. આ સુવિધાઓ પ્રાથમિક છે. ઘણા આશ્રયસ્થાનોમાં નહાવા માટે ગરમ પાણી નથી. ઘણા પરિવારો માટે, આ ઉથલપાથલ પીડાદાયક છે. એક વ્યક્તિ કહે છે કે, આ બીજી વખત છે જ્યારે અમે અમારા ઘરોમાંથી વિસ્થાપિત થયા છીએ અને અમને ખબર નથી કે આગળ શું થશે. ફાતિમાએ ભીડભાડવાળા કેન્દ્રોમાં મહિલાઓને પડતી મુશ્કેલીઓનું વર્ણન કરતા કહ્યું કે તેઓ મોટાભાગે એકબીજાને ટેકો આપીને તેનો સામનો કરે છે, જ્યારે તેમના જીવનને ખોરાકની ઉપલબ્ધતા હોવા છતાં, દયનીય” ગણાવ્યું હતું. અન્ય લોકો સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ અને રોજિંદા જીવનમાં અચાનક થયેલા ફેરફારનો સામનો કરી રહ્યા છે. ૩૩ વર્ષીય અબીરે કહ્યું કે આશ્રયસ્થાનમાં વાયરસ લાગવાથી તેણીને આંખમાં ચેપ લાગ્યો હતો. બુર્જ અલ-બારાજનેહથી વિસ્થાપિત, તેણી દક્ષિણ બેરૂત પર અચાનક ઇઝરાયલી બોમ્બમારા દરમિયાન તેણીના પરિવાર સાથે તેના ઘરેથી ભાગી ગઈ હતી અને હવે શહેરના અજાણ્યા ભાગમાં ડૉક્ટર શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. ૩૫ વર્ષીય ફરાહ, જેમની કંપનીએ બેરૂતના દક્ષિણ ઉપનગરોમાં તેની શાખા બંધ કર્યા પછી કામગીરી બંધ કરી દીધી છે, તેમણે કહ્યું કે યુદ્ધને લીધે તેના આખા પરિવાર પાસે કામ નથી. અમને બધાને મનોવૈજ્ઞાનિકોની જરૂર છે. અમે હંમેશા રડીએ છીએ, સતત તણાવમાં જીવીએ છીએ. હું હિઝબુલ્લાહ સાથે નથી, અને આ એક એવું યુદ્ધ છે જે આપણા પર લાદવામાં આવ્યું છે, અને તર્ક સૂચવે છે કે અમે એવા તબક્કામાં પહોંચી ગયા છીએ જ્યાં કોઈ સહાય નથી.તેણીએ કહ્યું કે આશ્રયસ્થાનોમાં તણાવ વધી શકે છે. આશ્રયસ્થાનોમાં પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવાની મર્યાદાઓ છે; અમે રૂમ શેર કરીએ છીએ અને લોકો વચ્ચે દરરોજ અથડામણ થાય છે. રાજકારણ વિશે વાત કરવાનો હાલમાં કોઈ ફાયદો નથી. ગરમ પાણી, પીવાનું પાણી, સ્વચ્છ ખોરાક અને સુરક્ષાની ભાવનાની જરૂર છે. આ યુદ્ધમાં, રાહત ભંડોળ ઉપલબ્ધ નથી, તેથી સેવાઓ પાછલા યુદ્ધ કરતા અલગ છે. હું આવતીકાલ વિશે વિચારી શકતી નથી. હું મારા ઘરે જવા માંગુ છું અને આ દુઃસ્વપ્નનો અંત આવે એવું ઈચ્છું છું.કેટલાક આશ્રયસ્થાનોમાં એવા વ્યક્તિઓ પણ જોવા મળ્યા છે જેઓ પોતાને હિઝબુલ્લાહના સભ્યો તરીકે ઓળખાવતા હતા અને વિસ્થાપિત પરિવારોની ઓળખ પર પ્રશ્ન ઉઠાવતા હતા. લેબેનીઝ વડાપ્રધાન નવાફ સલામે તેમના ઘરોમાંથી મજબૂર થયેલા લોકો દ્વારા અનુભવાતી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે તેઓ તમારામાંથી ઘણા લોકોની ચિંતાઓનો આદર કરે છે અને સમજે છે. કારણ કે તમે જે યુદ્ધ પસંદ કર્યું નથી તેની કિંમત, પરોક્ષ રીતે, ચૂકવી રહ્યા છો. હું તમને ખાતરી આપું છું કે યુદ્ધ અને શાંતિ અંગેના નિર્ણયો પર ફરીથી નિયંત્રણ મેળવવા અને લશ્કરી સહાયના આ નવા સાહસને સમાપ્ત કરવાના અમારા વલણથી કોઈ પીછેહઠ થશે નહીં, જેમાંથી આપણે વધુ પીડિતો, વિનાશ અને વિસ્થાપન સિવાય કંઈ મેળવ્યું નથી.ગુરૂવારે ઇઝરાયલે બૈરૂત પર ફરી હુમલો કર્યો, જેમાં વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતાન્યાહૂએ ચેતવણી આપી હતી કે જો લેબનીઝ સરકાર હિઝબુલ્લાહને નિઃશસ્ત્ર નહીં કરે, તો ઇઝરાયલ હુમલા કરશે.આ સંઘર્ષમાં માનવ મૃત્યુઆંક સતત વધી રહ્યો છે. લેબેનોનના આરોગ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ૨ માર્ચથી ઇઝરાયલીહુમલાઓમાં ઓછામાં ઓછા ૭૭૩ લોકો માર્યા ગયા છે, જેમાં ૧૦૩ બાળકો સહિત ૧,૯૩૩ ઘાયલ થયા છે. વિસ્થાપિત થયેલા લોકોમાં બાળકોનો મોટો હિસ્સો છે. યુનિસેફનો અંદાજ છે કે ૨૮૫,૬૦૦ બાળકોએ તેમના ઘરો છોડી દીધા છે અને “દક્ષિણ લેબેનોન, બેરૂત અને બેકા પર સતત હવાઈ હુમલાઓના પરિણામે વધુ વિસ્થાપન થવાના જોખમ” વિશે ચેતવણી આપવામાં આવી છે. એજન્સીએ અચાનક સ્થળાંતરના આદેશોને કારણે થયેલા વિક્ષેપ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું હતું અને નોંધ્યું હતું કે તાજેતરમાં હરેટ સૈદા અને ટાયર સહિત વિસ્થાપિત પરિવારોને આશ્રય આપતા કેટલાક વિસ્તારોને - પોતાને સ્થળાંતર કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે ગૌણ સ્થળાંતર થયું છે. ઓછામાં ઓછા ૫૭૦ આંતરિક રીતે વિસ્થાપિત લોકો અને ઘણા રહેવાસીઓને તાત્કાલિક સ્થળાંતર કરવાની ફરજ પડી હતી, જેમાં કેટલાક પરિવારો ઉપલબ્ધ રહેઠાણના અભાવે ખુલ્લામાં સૂઈ રહ્યા હતા. શિક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, દેશભરમાં ૩૪૪ જાહેર શાળાઓને આશ્રયસ્થાનોમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી છે. ૯૨ ટકાથી વધુ વિદ્યાર્થીઓનો ભરતી દર હોવાથી, આ પગલાથી સવારના વર્ગોમાં ૭૨,૦૦૦થી વધુ અને સાંજે ૩૯,૦૦૦થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ માટે શાળાકીય શિક્ષણ ખોરવાઈ ગયું છે. સહાય જૂથો કહે છે કે લેબેનોનના લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા આર્થિક પતનની પૃષ્ઠભૂમિ સામે કટોકટી ઊભી થઈ રહી છે.આરબ એનજીઓ નેટવર્ક ફોર ડેવલપમેન્ટના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ઝિયાદ અબ્દુલ સમદે અરબ ન્યૂઝને જણાવ્યું હતું કે, “મર્યાદિત ક્ષમતા અને સાત વર્ષથી ચાલી રહેલા આર્થિક સંકટ વચ્ચે જરૂરિયાતો વધી રહી છે.” મૂળભૂત સમસ્યા સરકાર અને નાગરિક સમાજ સંગઠનો માટે ભંડોળના નુકસાન તેમજ નબળા માળખાગત સુવિધાઓ છે. સંસ્થાઓ રાહત પૂરી પાડવા માટે દાતાઓ સાથે સંમતિથી પોતાના ભંડોળનો ઉપયોગ કરી રહી છે, પરંતુ આ પૂરતું નથી. મુખ્ય સમસ્યા એ પણ છે કે અગાઉના યુદ્ધ પછી રાહત પૂરી પાડ્યાને દોઢ વર્ષથી પણ ઓછો સમય વીતી ગયો છે, તે જોતાં, લોકોને મદદ કરવા માટે ફરીથી કામ કરવા માટે સંગઠનોમાં કોઈ ઉત્સાહ નથી.ઘણા વિસ્થાપિત પરિવારો તેમના ઘરોથી દૂર જવા માટે અનિચ્છા ધરાવે છે, ભલે અન્યત્ર આશ્રયસ્થાનો ઉપલબ્ધ હોય. તેઓ શેરીઓમાં રહી રહ્યા છે અને બેરૂત અને માઉન્ટ લેબનોનની બહારના આશ્રયસ્થાનોમાં જવાનો ઇનકાર કરી રહ્યા છે, કારણ કે તેઓ બેરૂતના દક્ષિણ ઉપનગરોમાં તેમના ઘરોની નજીક રહેવા માંગે છે. અબ્દુલ સમદે કહ્યું કે, ત્યાં એકાંતની સામાન્ય લાગણી છે અને તેમને તેમના પોતાના ઉપકરણો પર છોડી દેવામાં આવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે સરકાર મર્યાદિત સંસાધનોમાં શક્ય તેટલું કરી રહી છે અને લેબેનોન અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારો વચ્ચે ખુલેલો માનવતાવાદી હવા અને દરિયાઈ પુલ એક સકારાત્મક પગલું છે, પરંતુ ચેતવણી આપી હતી કે જરૂરિયાતોનું પ્રમાણ વધુ છે.